“Saygı, Çocuğa Söylenen Değil, Ona Yaşatılan Bir Değerdir.”
YAYINLAMA:
| GÜNCELLEME:
Bir çocuğun nasıl bir insan olacağını belirleyen en önemli unsurlardan biri, küçük yaşlarda öğrendiği değerlerdir. Bu değerlerin başında ise saygı gelir. Saygılı olmak, yalnızca büyüklerin sözünü dinlemek, kendinden yaşça büyük insanlara karşı dikkatli davranmak ya da toplum içinde kurallara uymak değildir. Saygı, insanı insan yapan özellikleri görebilmek, başkalarının haklarını önemsemek, farklılıklara anlayış göstermek ve birlikte yaşamanın sorumluluğunu taşıyabilmektir.
Peki, çocuklara saygıyı nasıl öğretebiliriz?
Aslında bu sorunun cevabı, uzun nasihatlerde ya da bitmek bilmeyen uyarılarda saklı değildir. Çocuklar, çoğu zaman kendilerine anlatılanlardan çok, çevrelerinde gördüklerini öğrenirler. Anne ve babasının birbirine nasıl davrandığını, bir anlaşmazlık sırasında nasıl konuştuğunu, kendisinden farklı düşünen insanlara nasıl yaklaştığını dikkatle izlerler. Evde kullanılan dil, sergilenen tutum ve günlük davranışlar, çocuğun karakterinin şekillenmesinde önemli bir yer tutar.
Bir çocuğa saygıyı öğretmek isteyen anne baba, öncelikle ona saygı göstermeyi bilmelidir. Çocuğun düşüncelerini küçümsemek, duygularını önemsiz görmek, sürekli sözünü kesmek ya da her konuda onun yerine karar vermek, saygı kavramını öğretmekle bağdaşmaz. Çocuğu dinlemek, fikrine değer vermek ve yaşına uygun konularda seçim yapmasına fırsat tanımak, ona saygının ne olduğunu yaşayarak gösterir.
Unutulmamalıdır ki çocuk da bir bireydir. Onun da duyguları, düşünceleri, sınırları ve kendine ait bir dünyası vardır. Bir yetişkinin üzülmeye hakkı olduğu gibi bir çocuğun da üzülmeye, kızmaya, korkmaya ve kendini ifade etmeye hakkı vardır. Önemli olan, bu duyguların doğru biçimde ifade edilmesini sağlamaktır. Çocuğa kızgınlığını bağırmadan anlatmayı, istemediği bir durum karşısında uygun bir dille hayır diyebilmeyi ve başkasının sınırlarına dikkat etmeyi öğretmek, saygılı birey yetiştirmenin temel taşlarındandır.
Burada özellikle dikkat edilmesi gereken bir konu da saygı ile korkunun birbirine karıştırılmamasıdır. Sessiz kalan, itiraz etmeyen, her söyleneni sorgulamadan yapan bir çocuk her zaman saygılı çocuk değildir. Bazen bu sessizliğin arkasında korku, çekingenlik ya da kendini ifade edememe duygusu bulunabilir. Gerçek saygı, korkudan değil, anlayıştan ve karşılıklı değerden doğar. Çocuğun anne babasına saygı duyması kadar, gerektiğinde düşüncesini özgürce dile getirebilmesi de önemlidir.
Çocuklara saygıyı öğretirken günlük hayatın küçük ayrıntılarını gözden kaçırmamak gerekir. Birinden yardım isterken teşekkür etmek, hata yaptığında özür dilemek, konuşan birini dikkatle dinlemek, ortak kullanılan eşyalara özen göstermek, sıraya girmek ve başkasının hakkını gözetmek... Bunların her biri saygının günlük hayattaki karşılığıdır. Çocuğa bu davranışların neden önemli olduğunu anlatmak, onları birer kural olarak ezberletmekten çok daha değerlidir.
Ayrıca saygının sadece aile büyüklerine gösterilen bir davranış olmadığını da öğretmeliyiz. Çocuk, arkadaşına, öğretmenine, komşusuna, kendisinden küçük birine, bir hayvana ve doğaya karşı da özenli olmayı öğrenmelidir. Çünkü saygı, kişinin karşısındakinin kim olduğuna göre değişen bir tutum değildir. İnsanların farklı düşüncelere, inançlara, yaşam biçimlerine ve özelliklere sahip olabileceğini kabul etmek, olgun bir saygı anlayışının göstergesidir.
Elbette çocuk yetiştirmek sabır isteyen bir yolculuktur. Her çocuk hata yapar, bazen kırıcı konuşur, bazen paylaşmak istemez, bazen de başkasının hakkını gözetmekte zorlanır. Böyle durumlarda onu etiketlemek, başkalarıyla kıyaslamak ya da kişiliğini hedef alan sözler söylemek yerine, yaptığı davranışın sonucunu anlamasına yardımcı olmak gerekir. "Sen saygısız bir çocuksun" demek yerine, "Arkadaşın konuşurken sözünü kesmen onu üzmüş olabilir" demek çok daha yapıcıdır. Çünkü çocuk, kişiliğinin değil davranışının değerlendirildiğini hissettiğinde hatasını düzeltmeye daha açık olur.
Bir başka önemli nokta ise anne babaların tutarlı davranmasıdır. Çocuğundan özür dilemesini isteyen bir yetişkin, kendi hatasında da özür dileyebilmelidir. Ondan nazik konuşmasını bekleyen bir anne baba, öfkelendiğinde hakaret etmemelidir. Saygı talep edilen değil, karşılıklı olarak yaşatılan bir değerdir.
Bugün çocuklarımıza bırakabileceğimiz en kıymetli miraslardan biri, başkalarının hayatına dokunurken incitmemeyi bilmeleridir. İyi bir eğitim, yüksek notlar ve başarılı bir meslek elbette önemlidir. Ancak bütün bunların yanında vicdanlı, anlayışlı, adaletli ve saygılı bir insan olabilmek çok daha büyük bir anlam taşır.
Saygılı çocuk yetiştirmek hem yaşamın getirdiği kurallara uyum sağlayan yetişkinler yetiştirmek hem de huzurlu, anlayışlı ve yaşanabilir bir toplumun temellerini atmaktır. Çocuklarımıza saygıyı öğretmenin en güzel yolu ise onlara saygının içinde var olduğu bir dünya sunmaktır. Çünkü çocuklar söylediklerimizi zamanla unutabilir, ancak kendilerine nasıl davranıldığını kolay kolay unutmazlar. Saygıyı anlatmak önemlidir ama saygıyı yaşatmak çok daha güçlüdür.
Sevgi ve Saygılarımla,
Ayşe Can
Takip etmeyi unutmayın!
E-mail: [email protected]
Sosyal Medya: @biraz_ayse (Ayşe Can)
Kişisel saldırılar yapmayın: Yorumlarınızda diğer kullanıcıları veya kişileri hakaret içeren ifadelerle suçlamayın veya aşağılamayın.
Irkçı, cinsiyetçi veya ayrımcı yorumlar yapmayın: Yorumlarınızda ırk, cinsiyet, etnik köken, din, cinsel yönelim veya herhangi bir ayrımcılık unsuru içeren ifadeler kullanmayın.
Yasa dışı faaliyetleri özendirmeyin: Yorumlarınızda yasa dışı faaliyetleri özendiren veya teşvik eden ifadeler kullanmayın.
Özel bilgileri paylaşmayın: Yorumlarınızda başkalarının özel bilgilerini paylaşmayın, bu bilgiler kullanıcıların adını, telefon numarasını, adresini, e-posta adresini veya diğer özel bilgileri içerebilir.
Spam ve reklam yapmayın: Yorumlarınızda spam veya reklam içeren ifadeler kullanmayın. Yorumlarınızın reklam içermemesine özen gösterin.