Küresel Gazeteciler Konseyi (KGK) tarafından Alanya’da düzenlenen 6. Küresel Medya Çalıştayı’nın sonuç bildirgesi açıklandı. Yerel Medya, Yaygın Medya, Dış Medya ve Dijital Medya Meclisi toplantılarında Türk basınının ekonomik, mesleki, hukuki ve teknolojik sorunları ele alındı. Çalıştay sonucunda gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünün güçlendirilmesi, basın özgürlüğünün korunması, medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliğinin sağlanması, gazetecilerin özlük haklarının iyileştirilmesi ve yapay zekâ kullanımına yönelik etik ilkelerin oluşturulmasını kapsayan 15 maddelik sonuç bildirgesi hazırlandı. Bildirgede özellikle yerel basının ekonomik sorunları, dijital platformların gelir paylaşımı ve gazetecilerin çalışma koşulları öne çıktı.
KGK’dan Gazetecilik Meslek Birliği Yasası Çağrısı
Küresel Gazeteciler Konseyi, sonuç bildirgesinin ilk maddesinde gazetecilik mesleğinin hukuki statüsünün güçlendirilmesi amacıyla Meslek Birliği Yasası çalışmalarının sürdürülmesi gerektiğini belirtti.
Daha önce oluşturulan komisyonun çalışmalarının geliştirilmesi ve ilgili kurumlarla görüşmelerin devam ettirilmesi kararlaştırıldı.
Bildirgede, Basın Meslek Birliği Yasası talebinin temel gerekçesinin basın özgürlüğünün güvence altına alınması olduğu vurgulandı.
Yerel Basının Ekonomik Sorunları Gündeme Taşındı
Çalıştayda yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşlarının ekonomik sürdürülebilirliği önemli gündem maddelerinden biri oldu.
Özellikle Anadolu basınının büyük medya kuruluşları karşısında dezavantajlı duruma düşmesine neden olan uygulamaların yeniden değerlendirilmesi istendi.
Resmî ilan, abonelik ve reklam gelirlerinin dağıtımında adalet ve eşitlik ilkelerinin gözetilmesi gerektiği belirtilirken medya kuruluşları için alternatif gelir modellerinin geliştirilmesi önerildi.
Basın İlan Kurumu ve Google Analytics Farklılıklarına Dikkat Çekildi
KGK sonuç bildirgesinde, Basın İlan Kurumu (BİK) tarafından kullanılan ölçüm sistemleri ile Google Analytics verileri arasındaki farklılıklara da yer verildi.
Bu farklılıkların medya kuruluşlarının gelirlerini ve haklarını olumsuz etkilememesi amacıyla teknik incelemelerin yapılması istendi.
Ölçüm kriterlerinin şeffaflaştırılması ve Basın İlan Kurumu ile yürütülen görüşmelerin sürdürülmesi gerektiği ifade edildi.
Google, YouTube ve Facebook Gelirleri İçin Düzenleme Talebi
Çalıştayda dijital platformlarda yayımlanan haber içeriklerinden elde edilen gelirlerin paylaşımı da değerlendirildi.
Google, YouTube, Facebook ve diğer dijital platformlarda içerik üreten medya kuruluşlarının gelirlerden daha adil pay alabilmesi için çalışmalar yürütülmesi gerektiği belirtildi.
Ayrıca medya kuruluşlarının yalnızca tıklanma ve izlenme gelirlerine bağımlı kalmaması, farklı abonelik ve gelir modellerinin geliştirilmesi istendi.
Gazetecilerin Telif Hakları Korunmalı
KGK, gazetecilerin ürettiği haber, fotoğraf, video ve özgün içeriklerin izinsiz kullanımının önüne geçilmesi gerektiğini vurguladı.
Özellikle dijital platformlarda içerik üreticilerinin haklarını koruyacak yasal düzenlemelerin hayata geçirilmesi için girişimlerde bulunulması kararlaştırıldı.
Gazetecilerin emeğinin korunması ve haber içeriklerinin izinsiz kullanımının engellenmesi, sonuç bildirgesinin öncelikli talepleri arasında yer aldı.
Basın Özgürlüğü ve Editoryal Bağımsızlık Vurgusu
Çalıştayda gazetecilerin siyasi, ekonomik veya kişisel baskılara maruz kalmadan görevlerini yapabilmelerinin önemine dikkat çekildi.
İktidar, muhalefet, kamu kurumları, reklam verenler ve diğer güç odaklarının medya kuruluşlarının yayın politikalarına müdahale etmemesi gerektiği belirtildi.
Editoryal bağımsızlığın korunması, basın özgürlüğü ile yayıncılık sorumluluğunun birlikte değerlendirilmesi gerektiği ifade edildi.
Gazetecilikte Etik İlkeler Güçlendirilecek
KGK, dezenformasyon, doğrulanmamış haberler ve gazetecilik kimliğinin kötüye kullanılmasına karşı ortak etik ilkelerin oluşturulmasını gündeme aldı.
Tehdit, şantaj ve çıkar amaçlı yayıncılıkla mücadele edilmesi gerektiği belirtilirken eleştiri ile iftira arasındaki ayrımın korunması istendi.
Dijital yayıncılık alanında faaliyet gösteren kuruluşların da mesleki ve hukuki sorumluluklarını yerine getirmesi gerektiği vurgulandı.
Yeni yayıncıların sektöre katılımının engellenmemesi, ancak yayıncılıkta şeffaflık, hesap verebilirlik ve kurumsal kimliğin esas alınması gerektiği kaydedildi.
Gazetecilerin Çalışma Koşulları İyileştirilmeli
Çalıştayın önemli başlıklarından biri de gazetecilerin çalışma koşulları ve özlük hakları oldu.
Gazetecilerin iş güvencesi, ücret, sosyal haklar ve mesleki gelecek kaygılarının öncelikli sorunlar arasında bulunduğu belirtildi.
Medya kuruluşlarının ekonomik sorunlarının çalışanların hak kaybına dönüşmemesi için gerekli çalışmaların yapılması istendi.
Ayrıca iletişim fakültesi öğrencilerinin staj ve istihdam olanaklarının artırılması, genç gazetecilerin mesleğe kazandırılması ve deneyimli gazetecilerle gençler arasında bilgi aktarımının güçlendirilmesi kararlaştırıldı.
Basın Kartı Uygulaması Yeniden Değerlendirilecek
KGK sonuç bildirgesinde basın kartı uygulamalarına ilişkin sorunlara da dikkat çekildi.
Basın kartına erişimde yaşanan güçlüklerin ele alınması ve sahada aktif olarak çalışan gazetecilerin mesleki deneyimlerinin dikkate alınması gerektiği ifade edildi.
Gazetecilik faaliyetinin niteliğini koruyan, adil ve objektif kriterlerin oluşturulması talep edildi.
Yapay Zekâ ile Haberciliğe Yeni İlkeler Gelmeli
Çalıştayın dikkat çeken gündem maddelerinden biri de haber üretiminde yapay zekâ kullanımının yaygınlaşması oldu.
KGK, yapay zekâ destekli habercilikte doğrulama, şeffaflık, kaynak güvenliği ve insan denetimini esas alan ortak ilkelerin hazırlanması gerektiğini belirtti.
Bu kapsamda öncelikle gazetecilere yönelik eğitim programlarının düzenlenmesi, ardından mesleki rehber veya etik deklarasyon hazırlanması önerildi.
KGK 88 Ülkedeki Temsilcilikleriyle İş Birliğini Artıracak
Sonuç bildirgesinde 88 ülkede temsilciliği bulunan Küresel Gazeteciler Konseyinin uluslararası faaliyetlerine de yer verildi.
Farklı ülkelerde yürütülen çalışmaların geliştirilmesi, gazetecilerin mesleki deneyimlerini paylaşması ve uluslararası iş birliklerinin artırılması hedeflendi.
Gazeteci kartlarının uluslararası kurumlarda geçerliliği ve bu kurumlarla entegrasyonu konusunda girişimlerde bulunulması kararlaştırıldı.
Gazetecilere Yönelik Hak İhlalleri Takip Edilecek
KGK, gazetecilerin görevlerini yerine getirirken karşılaştıkları hukuki sorunların ve hak ihlallerinin izlenmesi gerektiğini bildirdi.
Gözaltı, tutuklama ve erişim engeli süreçlerinin mesleki ilkeler doğrultusunda takip edilmesi, ifade ve basın özgürlüğünün korunmasına yönelik ortak tutum geliştirilmesi kararlaştırıldı.
Yerel, yaygın ve dijital medya kuruluşları arasındaki mesleki dayanışmanın artırılması da bildirgede yer aldı.
“Daha Özgür ve Daha Güçlü Bir Medya İçin Mücadelemizi Sürdüreceğiz”
Küresel Gazeteciler Konseyi, sonuç bildirgesinin son bölümünde gazetecilik mesleğinin toplumsal sorumluluğuna dikkat çekti.
Bildirgede şu ifadelere yer verildi:
“Gazetecilik yalnızca haber üretmek değil, toplumun doğru bilgiye ulaşma hakkını savunmak ve kamu adına denetim görevini yerine getirmektir. Bu sorumluluğun yerine getirilebilmesi için gazetecilerin özgür, güvenceli ve bağımsız çalışma koşullarına sahip olması gerekmektedir.”
KGK, 6. Küresel Medya Çalıştayı'nda alınan kararların takipçisi olunacağını, ilgili kurum ve kuruluşlarla görüşmeler yürütülerek uygulanabilir önerilerin somut çalışmalara dönüştürülmesi için girişimlerde bulunulacağını bildirdi.
