Türkiye’nin en saygın tarihçilerinden biri olarak kabul edilen Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın vefat haberi, akademi dünyasında ve kamuoyunda büyük üzüntü yarattı. Bir süredir sağlık sorunları nedeniyle hastanede tedavi gören Ortaylı’nın durumunun son günlerde ağırlaştığı öğrenildi. Yoğun bakımda tedavi altına alınan ve entübe edilen ünlü tarihçi, 78 yaşında hayatını kaybetti.
Ailesi tarafından daha önce yapılan açıklamada, Ortaylı’nın beş gündür yoğun bakımda tedavi gördüğü ve sağlık durumunun yakından takip edildiği belirtilmişti. Yapılan açıklamada, “İlber Ortaylı'nın beş gündür yoğun bakımda tedavisi devam etmektedir. Durumu stabildir. Alanında çok iyi bir ekip tarafından büyük bir özenle takip edilmektedir. İyi dileklerinizin ve dualarınızın yardımcı olacağını umuyoruz” ifadelerine yer verilmişti. Ancak tüm müdahalelere rağmen ünlü tarihçi yaşam mücadelesini kaybetti.
Türkiye’de tarih biliminin en önemli isimlerinden biri olarak kabul edilen Prof. Dr. İlber Ortaylı, akademik çalışmaları, kitapları ve televizyon programlarıyla geniş kitlelere ulaşmıştı. Özellikle Osmanlı tarihi üzerine yaptığı çalışmalarla tanınan Ortaylı, hem akademi dünyasında hem de halk arasında “tarih hocası” olarak anılan önemli bir isimdi.
1947 yılında Avusturya’da dünyaya gelen İlber Ortaylı, henüz iki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti. Eğitim hayatına İstanbul’da başlayan Ortaylı, ilk ve orta öğrenimini İstanbul Avusturya Lisesi’nde tamamladı. 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun olan Ortaylı, ardından Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nde eğitim gördü ve 1970 yılında mezun oldu.
Akademik çalışmalarını yurt dışında da sürdüren Ortaylı, Viyana Üniversitesi’nde Slav ve Doğu Avrupa dilleri üzerine eğitim aldı. Yüksek lisans çalışmasını ise dünyaca ünlü tarihçi Halil İnalcık ile birlikte Chicago Üniversitesi’nde gerçekleştirdi. Akademik kariyerinde hızla yükselen Ortaylı, “Tanzimat sonrası mahallî idareler” başlıklı teziyle 1974 yılında doktor unvanını aldı. 1979 yılında ise “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” adlı çalışmasıyla Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nde doçent oldu.
2005 yılında Türkiye’nin en önemli kültürel miras alanlarından biri olan Topkapı Sarayı Müzesi’nin müdürlüğüne getirilen Ortaylı, bu görevini yedi yıl boyunca sürdürdü. 2012 yılında yaş haddinden emekli olan Ortaylı, görevini Haluk Dursun’a devretti. Emekliliğinin ardından da akademik çalışmalarını ve konferanslarını sürdüren Ortaylı, 2018 yılında Kültür ve Turizm Bakanlığı danışmanı olarak görev yaptı.
Uluslararası Osmanlı Etütleri Komitesi yönetim kurulu üyeliği de yapan Ortaylı, aynı zamanda Avrupa İranoloji Cemiyeti ve Avusturya-Türk Bilimler Forumu gibi önemli kuruluşlarda da görev aldı. Akademik kariyeri boyunca Osmanlı tarihi, Türk modernleşmesi ve diplomasi tarihi üzerine çok sayıda makale ve kitap kaleme aldı.
İleri seviyede Almanca, Rusça, İngilizce, Fransızca, İtalyanca ve Farsça bilen Ortaylı’nın Latince bilgisi de oldukça iyiydi. Çok dilli akademik birikimi sayesinde uluslararası tarih literatürüne önemli katkılar sunan Ortaylı, Türkiye’de tarih bilgisinin geniş kitlelere ulaşmasına büyük katkı sağladı.
Tarihçi kimliğinin yanı sıra güçlü hitabeti ve kendine özgü üslubuyla da tanınan İlber Ortaylı, televizyon programları ve konferanslarıyla özellikle gençlerin tarih bilincinin gelişmesine katkıda bulundu. Akademik çevrelerin yanı sıra geniş okuyucu kitlesine hitap eden Ortaylı’nın kaleme aldığı birçok eser büyük ilgi gördü.
Ortaylı’nın en bilinen eserleri arasında “İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı”, “Osmanlı’yı Yeniden Keşfetmek”, “Tarihin İzinde” ve “Bir Ömür Nasıl Yaşanır” gibi kitaplar yer alıyor. Bu eserler, hem tarih meraklıları hem de akademik çevreler tarafından uzun yıllardır önemli kaynaklar arasında gösteriliyor.
Türkiye’de tarih biliminin gelişmesine büyük katkı sunan Prof. Dr. İlber Ortaylı, ardında sayısız akademik çalışma, kitap ve yetiştirdiği öğrenciler bırakarak hayatını kaybetti. Ortaylı’nın vefatı, akademi dünyasında ve tarih meraklıları arasında derin bir üzüntüyle karşılandı.
