Afganistan’da yönetimi elinde bulunduran Taliban, ülkede uygulanacak yeni ceza ve toplumsal düzen kurallarını kamuoyuna açıkladı. Açıklanan düzenlemeler, insan hakları, kadın özgürlükleri ve temel yaşam hakları açısından ciddi endişelere yol açarken, uluslararası kamuoyunda da geniş yankı uyandırdı. Yeni uygulamaların Afganistan’daki toplumsal yaşamı köklü biçimde etkileyeceği değerlendiriliyor.
Taliban yönetimi tarafından duyurulan kararlara göre, kölelik yasal hale getirildi, kız çocuklarının eğitimi tamamen yasaklandı ve muhaliflere ölüm cezası getirildi. Açıklamalar, özellikle kadınlar ve çocuklar başta olmak üzere toplumun geniş kesimlerinin temel haklarının daha da sınırlandırıldığını ortaya koydu.
Yeni düzenlemeler kapsamında, dans etmek ve dans izlemek yasaklanırken, Taliban’ın benimsediği Hanefi mezhebi dışındaki inanç ve yorumları benimseyen kişilerin “kâfir” olarak nitelendirileceği ifade edildi. Bu durumun, ülkedeki dini ve mezhepsel çeşitlilik üzerinde baskıyı artıracağı belirtiliyor.
Açıklanan maddeler arasında en dikkat çeken düzenlemelerden biri ise şiddet tanımına ilişkin kriterler oldu. Buna göre, bir olayda kemik kırılmadığı veya derinin kesilmediği sürece şiddetin suç sayılmayacağı ifade edildi. Uzmanlar, bu yaklaşımın özellikle aile içi şiddet ve bireysel saldırıların cezasız kalmasına yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Taliban yönetimi ayrıca, vatandaşlara “günah” olarak değerlendirilen davranışlara tanık olmaları halinde, ilgili kişileri kendilerinin cezalandırabileceğini duyurdu. Bu uygulamanın, toplumda keyfi cezalandırmaların ve linç kültürünün yaygınlaşmasına neden olabileceği belirtiliyor.
Toplumsal yapı da yeni düzenlemelerle yeniden şekillendiriliyor. Taliban’ın açıklamasına göre Afgan toplumu dört sınıfa ayrılacak: din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf. Verilecek cezaların türü ve şiddeti ise kişilerin sosyal statüsüne göre değişecek. Bu durumun, hukuk önünde eşitlik ilkesini tamamen ortadan kaldırdığına dikkat çekiliyor.
İnsan hakları savunucuları ve uluslararası kuruluşlar, Taliban’ın açıkladığı bu kuralların evrensel insan hakları sözleşmeleriyle açıkça çeliştiğini vurguluyor. Özellikle kadınların, çocukların ve muhaliflerin yaşam hakkı ve özgürlüklerinin ciddi tehdit altında olduğu ifade ediliyor.
Uzmanlar, Afganistan’da açıklanan bu yeni ceza uygulamalarının ülkeyi daha derin bir insani kriz, toplumsal baskı ve uluslararası izolasyon sürecine sürükleyebileceği görüşünde birleşiyor. Açıklanan kararların sahadaki yansımaları ve uluslararası toplumun nasıl bir tutum alacağı ise yakından takip ediliyor.
