Türkiye’de sosyal yardım sisteminde yeni bir dönemin kapısını aralaması beklenen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi (GETAD), kamuoyunda “vatandaşlık maaşı” olarak anılıyor. Dar gelirli haneleri desteklemeyi hedefleyen model için çalışmalar sürerken, uygulamanın önce pilot illerde başlatılması, ardından 2027 yılında ülke geneline yayılması planlanıyor.
GETAD’ın temel hedefi, belirli bir gelir eşiğinin altında kalan ailelerin ekonomik açıdan desteklenmesi. Ancak sistemin kesin ödeme tutarı, gelir eşiği, başvuru yöntemi, pilot illeri ve nihai yararlanma koşullarıyla ilgili henüz kamuoyuna açıklanmış ayrıntılı bir uygulama kılavuzu bulunmuyor.
Bireysel Değil, Hane Geliri Esas Alınacak
Yeni sosyal yardım modelinde kişinin tek başına geliri yerine, aynı evde yaşayanların toplam ekonomik durumu dikkate alınacak. Hane halkının gelirleri, sahip olduğu imkânlar ve yaşam şartları birlikte değerlendirilerek destek ihtiyacının belirlenmesi öngörülüyor.
GETAD kapsamında, geliri belirlenen eşik seviyenin altında kalan hanelere gelir tamamlayıcı destek sağlanması hedefleniyor. Bu sayede sosyal yardımların daha bütüncül ve ihtiyaç odaklı bir yapıya kavuşması amaçlanıyor.
Modelin, yalnızca gelir miktarına odaklanmaması; hanedeki kişi sayısı, çocuklar, yaşlılar, engelli veya bakıma ihtiyaç duyan bireyler ile bölgesel yaşam koşulları gibi başlıkları da kapsaması bekleniyor.
Pilot Uygulama Sonrası Türkiye Geneline Yayılması Planlanıyor
GETAD’a ilişkin yapılan açıklamalarda, sistemin ilk aşamada birkaç ilde pilot olarak uygulanacağı, elde edilecek sonuçların ardından 2027’de Türkiye genelinde yaygınlaştırılmasının hedeflendiği bildirildi. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, modelin eşik gelirin altında kalan aileleri destekleyeceğini ve istihdamı caydırmayacak şekilde tasarlanacağını açıklamıştı.
Öte yandan pilot uygulamanın hangi illerde başlayacağı, destekten yararlanacak haneler için hangi gelir kriterlerinin uygulanacağı ve başvuruların ne zaman alınacağı resmen duyurulmadı. TBMM’de gündeme taşınan yazılı soru önergelerinde de bu takvime ilişkin belirsizliklere dikkat çekildi.
Mükerrer Yardımların Azaltılması Hedefleniyor
GETAD ile mevcut sosyal yardım mekanizmalarının daha koordineli hâle getirilmesi hedefleniyor. Böylece aynı ihtiyaç için mükerrer ödeme yapılmasının önüne geçilmesi, kamu kaynaklarının gerçekten ihtiyaç sahibi ailelere daha adil ve verimli biçimde ulaştırılması amaçlanıyor.
Vatandaşlık maaşı olarak gündeme gelen GETAD için gözler, pilot uygulamanın başlayacağı iller, net gelir kriterleri ve başvuru sürecine ilişkin yapılacak resmî açıklamalara çevrildi.
