Amasya’da Harşena Dağı’nın zirvesinde, sarp kayalıklar üzerinde yükselen ve kentin simgelerinden biri olan Amasya Kalesi, bu kez 363 yıl öncesine uzanan gizemli bir firar olayıyla gündeme geldi. Osmanlı dönemine ait Amasya Şer’iye sicillerinde yapılan incelemelerde, 1663 yılında kalede bulunan hapishaneden bir mahkumun duvarı delerek kaçtığı ortaya çıktı. O dönem için neredeyse imkansız olarak görülen bu firar, aradan geçen yüzyıllara rağmen büyük merak uyandırdı.
Amasya Üniversitesi tarafından yürütülen ve Arap harfli Osmanlı kayıtlarının Latin alfabesine aktarılmasını amaçlayan proje kapsamında ortaya çıkan bu kayıt, Amasya tarihine ışık tutan önemli belgeler arasında yer aldı. 300 metre yüksekliğindeki Harşena Dağı üzerinde bulunan Amasya Kalesi, doğal yapısı ve surlarıyla son derece korunaklı bir alan olarak biliniyor. Ancak sicil kayıtlarına göre, yol kesme suçundan hapse atılan Mehmet adlı bir mahkum, cezasının üzerinden henüz beş ay bile geçmeden hapishane duvarında bir delik açarak kaçmayı başardı.
Gece vakti gerçekleştirilen firarda, mahkumun kale muhafızlarını da atlatarak izini kaybettirdiği belirtiliyor. Bu olay, Amasya Kalesi gibi ulaşılması ve çıkılması son derece zor bir yapıdan firarın mümkün olabildiğini göstermesi açısından dikkat çekici bulunuyor.
Firara ilişkin belgeleri inceleyen Amasya Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Tarih Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Gürkan Cevger, bu kaydın sicil defterlerinde rastlanan tek firar vakası olduğunu belirterek, “Amasya Kalesi yaklaşık 300 metre yükseklikte. Bu kadar zorlu bir coğrafyada bir mahkumun ölümü göze alarak kaçması gerçekten çok ilginç” değerlendirmesinde bulundu.
UNESCO Dünya Mirası Geçici Listesi’nde yer alan Harşena Dağı ve Amasya Kalesi üzerine yapılan çalışmaların önemine dikkat çeken Prof. Dr. Songül Keçeci Kurt ise, bu olayın şer’iye sicillerinin ne kadar zengin ve sıra dışı bilgiler barındırdığını ortaya koyduğunu söyledi. Kurt, iki yıldır süren transkripsiyon çalışmaları kapsamında 1624-1880 yılları arasını kapsayan 97 sicil defterinin ilk okumasının tamamlandığını ve bu belgelerin yayına hazırlanacağını ifade etti.
